U nedelju, 21. decembra, nastupa zimski solsticij, astronomski događaj koji označava početak zime i donosi najkraći dan i najdužu noć u godini na severnoj hemisferi.
Tog dana Sunce dostiže najnižu tačku iznad horizonta, pa se u našim krajevima zadržava na nebu svega nešto više od osam sati. Noć koja sledi smatra se najdužom u godini, nakon čega dani počinju postepeno da se produžavaju, iako se ta promena u svakodnevici primećuje tek kasnije.
Zimski solsticij nastaje zbog nagiba Zemljine ose, koja je nagnuta za oko 23,5 stepena u odnosu na ravan kretanja oko Sunca. Upravo taj nagib odgovoran je za smenu godišnjih doba i promene u dužini dana i noći tokom godine.
U narodnoj tradiciji Srbije, ovaj dan je bio poznat i kao kratkodnevnica ili sunčev preokret, a verovalo se da se tada Sunce „zaustavlja“ i ponovo počinje da jača. Kako su beležili etnolozi, ovaj period je u narodu shvatan kao trenutak kada tama dostiže vrhunac, ali i kada započinje povratak svetlosti.
Postojalo je i rašireno verovanje da se vreme na kratkodnevnicu „ogleda“ u vremenu koje će obeležiti ostatak zime, pa su ljudi pažljivo posmatrali da li je dan sunčan, oblačan ili vetrovit. U pojedinim krajevima verovalo se da vedar solsticij nagoveštava hladnu i dugu zimu, dok su oblaci i padavine smatrani znakom blažeg perioda koji sledi.
Iako se zimski solsticij danas pre svega posmatra kao astronomska pojava, njegov simbolički značaj ostao je prisutan. Od ovog dana Sunce se svakog narednog dana zadržava sve duže na nebu, što je u tradicionalnom shvatanju označavalo pobedu svetlosti nad tamom i početak novog godišnjeg ciklusa.
Zanimljivo je i da solsticij ne pada svake godine istog datuma – najčešće je to 21. ili 22. decembar, što je posledica nesavršenog poklapanja kalendarske i astronomske godine.
Iako zima tek počinje, a najhladniji dani tek dolaze, zimski solsticij vekovima unazad nosi poruku koja se ponavlja iz godine u godinu – posle najduže noći, dani ponovo počinju da rastu.
