Da li se pravilno kaže „Vaskrs“ ili „Uskrs“? Neki insistiraju na „srpskom, pravoslavnom“ izrazu, drugi brane upotrebu reči „Uskrs“ kao deo narodnog jezika, a opet nailaze na kritiku da je reč „zapadnog porekla“.
A onda kreće lavina pitanja: Da li je „Hristos vaskrse“ ispravno? Ili možda „voskrese“? Gde nestaje „Uskrsnu“? I da li je uopšte važno?
Tri oblika, tri priče – ali svi deo istog jezika
Dvi ovi izrazi su gramatički i jezički ispravni. Razlika je u poreklu i upotrebi.
“Vaskrs” je srpskoslovenski oblik koji pripada srpskom crkvenom i književnom jeziku, koji se do sredine XVIII veka upotrebljavao u svim krajevima pod upravom Srpske pravoslavne crkve.
“Voskresenije” je ruskoslovenski oblik i reč je o staroslovenskom jeziku ruske redakcije koji je danas jezik srpske crkve. Naime, srpskoslovenski jezik kao zvanični crkveni jezik Srbi su sredinom XVIII veka zamenili ruskim crkvenim jezikom. U tom crkvenom jeziku reči o kojima govorimo izgovaraju se na ruski način – sa “o” u prvom slogu, pa se tako kaže – Voskresenije, voskresnuti, voskrese.
S druge strane, „Uskrs“ je izraz koji pripada narodnom jeziku. Nastao je spontano, kao pojednostavljena verzija složenijih crkvenih izraza, u skladu s prirodnim razvojem govora. Iako nije deo crkvene terminologije, potpuno je validan oblik u svakodnevnoj upotrebi.
Profesor pripravnik Bogoslovije Svetog Arsenija u Sremskim Karlovcima, Ivan Neđić, objašnjava: Oblik „Vaskrs“ se zadržao u crkvenoj upotrebi zbog svoje veze sa originalnim staroslovenskim izrazima. Zato se i danas koriste reči poput „Vaznesenje“, „Vavedenje“, pa se i „Vaskrs“ logično uklapa u taj niz.
Ovaj oblik je bliži originalnom staroslovenskom izrazu, i potpuno saglasan crkvenoslovenskom VO-skresenije. Koliko se ovaj način izražavanja sačuvao u crkvenoj svesti svedoče i nazivi drugih praznika koji počinju istim prefiksom kao što su VA-znesenje, VA-vedenje i drugi. Teško je da ćete čuti da neko kaže praznik Uznesenja ili Uvedenja, a većina će reći Uskrs – objašnjava za Istorijski zabavnik Ivan Neđić, profesor pripravnik Bogoslovije Svetog Arsenija u Sremskim Karlovcima.
